Biologiya Fakültəsi

BİOKİMYA VƏ BİOTEXNOLOGİYA KAFEDRASI

Kafedra müdiri: biologiya elmləri doktoru, professor Ziyəddin Mahmud oğlu Məmmədov

Biokimya və biotexnologiya kafedrası prof. Akif Ələkbər oğlu Quliyevin təşəbbüsü ilə 1972-ci ilin dekabr ayında yaradılmışdır və 1979-1983-cü illər istisna olmaqla, yarandığı gündən indiyədək, o, kafedraya rəhbərlik etmiş, kafedranın tədris və elmi-tədqiqat işlərinin istiqamətinin müəyyənləşdirilməsində həlledici rol oynamışdır.Prof. A.Ə. Quliyevin rəhbərliyi altında meyvələrin yetişməsi və saxlanılmasının biokimyası və fiziologiyası sahəsi üzrə yeni istiqamət yaradılmışdır ki, bu da uzun illər ərzindəkafedranın əsas elmi istiqamətlərindən birinə çevrilmişdir. Bu sahədə aparılan tədqiqatlar nəticəsində 1977-ci ildə mühüm elmi və praktiki əhəmiyyət kəsb edən «hidrel» adlı etilenprodusent sintez olunmuş və müəlliflik şəhadətnaməsi alınmışdır. Hidrel və etrel adlanan digər bir etilenprodusentin meyvələrin yetişməsi və saxlanması proseslərinə təsirinin öyrənilməsi əsasında  onların əkinçilikdə böyümə və yetişmə proseslərinin requlyatoru kimi tətbiqinə dair Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinə qiymətli tövsiyələr vermişdir. Aparılan tədqiqatlar Rusiya Federasiyası EA-nın A.N.Bax adına Biokimya İnstitutu ilə birgə yerinə yetirilmiş və nəticə olaraq kafedranın əməkdaşları Ziyəddin Məmmədov,  Rasim Axundov və Sahib Güləhmədov öz elmi işlərini həmin institutda tamamlamış və namizədlik dissertasiyası müdafiə etmişlər.

Kafedrada həyata keçirilən ikinci elmi istiqamət “Təcrid olunmuş fəal süd turşusu bakteriyalarının antibakteriosid xassəli komponentlərinin biokimyəvi və molekulyar xüsusiyyətlərinin  öyrənilməsi”nə yönəldilmişdir. Bu işləri kafedranın  əməkdaşları Fransanın Nant şəhərindəki İNRA Elmi-Tədqiqat İnstitutu ilə birlikdə aparmış və alınan nəticələri Rusiya, İngiltərə, Fransa, Çexiya, Bolqarıstan və digər Avropa ölkələrində keçirilmiş konfranslarda elmi ictimaiyyətin diqqətinə çatdırılmışdır. Kafedranın fəaliyyət göstərdiyi dövr ərzində, kafedranın əməkdaşlarının, ələlxüsus da, kafedranın müdiri, prof. A.Ə. Quluyevin rəhbərliyi ilə 22 biologiya üzrə fəlsəfə doktoru və 2 biologiya üzrə elmlər doktoru hazırlanmışdır ki, onların da beşi (Misir, Almaniya, Suriya, İran) xarici vətəndaşlar olmuşdur.

Çoxillik elmi fəaliyyətin nəticəsi olaraq kafedra əməkdaşları tərəfindən 3 müəlliflik şəhadətnaməsi, 500-dən çox elmi məqalə (onlardan 120-i xaricdə), 7 dərslik, 10 dərs vəsaiti, proqram və metodik göstərişlər, 1 monoqrafiya dərc olunmuşdur. Dərsliklərdən ikisi – “İmmunologiya” və “Enzimologiyanın əsasları” Azərbaycan dilində ilk dəfə nəşr olunmuşdur. Biologiya və tibb elmləri sırasında müasir dövrün ən aktual və perspektivli sahələrindən birinə çevrilmiş İmmunologiya predmeti sərbəst fənn kimi respublikamızda ilk dəfə olaraq prof. A.Ə. Quluyevin təşəbbüsü ilə tədris edilmiş və onun tədrisi məhz BDU-nun Biologiya fakültəsindən başlamışdır.

Kafedra bir neçə Beynəlxalq qrant layihəsinin iştirakçısıdır.  Kafedranın ilk iştirak etdiyi qrant TEMPUS proqramı çərçivəsində olan MP JEP-23070-2002 saylı «Cənubi Qafqaz dövlətlərində biotibbi və baytarlıq elmlərinin milli təkmilləşdirilmə mərkəzlərinin yaradılması» layihəsi olmuşdur. 2003-cü ildən 2005-ci ilədək davam edən bu layihədə Bakı Dövlət Universiteti ilə yanaşı, Azərbaycan Dövlət Tibb Universiteti, İngiltərənin Vestminster və London Universitetləri, Gürcüstanın Tbilisi Dövlət Universiteti də iştirak etmişdir. Layihə əsasında kafedra yeni avadanlıqlarla təchiz olunmuş, “İmmunologiya laboratoriyası” yaradılmış, müəllim və magistrlər İngiltərənin Vestminster və UCL universitetlərində elmi və pedaqoji təcrübə kursları keçmişlər.

Digər layihə 2005-ci ilin sentyabr ayını və  2007-ci ilin sonunu əhatə edən «Ekologiya sahəsində magistrlərin hazırlanması» üzrə qrant layihəsi olmuşdur. Bu layihədə, həmçinin Fransanın AGRENA Elmi-Tədqiqat İnstitutu və Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı Akademiyası iştirak etmişdir. Layihənin əsas məqsədi ekologiya sahəsində magistrlərin hazırlanması olmuşdur. Bu məqsədlə Azərbaycan universitetlərindən 25 tələbə seçilmiş, onlarla həm Avropa universitetlərindən gəlmiş, həm də yerli universitetlərin professor-müəllim heyəti tərəfindən dərslər  keçilmişdir. Ən yüksək göstəricilərə nail olan 8 magistrant tədrisi davam etdirmək üçün Belçikanın Gent Universitetinə 6 ay müddətinə ezam olunmuşdur.  Həmçinin yerli  professor-müəllim heyəti də stajkeçmə məqsədilə 3 həftəlik Fransa və Belçikaya universitetlərinə ezam olunmuşlar.

Kafedra əməkdaşları həmçinin NATO-nun Elm Sülh Yolunda proqramı çərçivəsində «Süd turşusu bakteriyalarında antimikrob və hipoallergen məhsullarının öyrənilməsi» layihəsində də iştirak etmişlər (2007-2010). Sırf tədqiqat işlərinin aparılmasına əsaslanan layihə 2006-cı ildə başlamış və üç ilə nəzərdə tutulmuşdur. Qrantın ümumi büdcəsi 280.000  avro təşkil etmişdir. Layihə çərçivəsində tədqiqat işlərini yerinə yetirmək üçün bir sıra avadanlıqlar alınmışdır. Layihədə həmçinin tədqiqatların xarici ölkələrdə aparılması məqsədilə müəllim və gənc tədqiqatçıların ezamiyyəti həyata keçirilmişdir.

Biokimya və biotexnologiya kafedrası hazırda Almaniya, Böyük Britaniya və Portuqaliyanın aparıcı universitetləri ilə birlikdə respublikamızda elm və təhsilin inkişafına yönəldilmiş, hər birisinin büdcəsi bir milyon avrodan yüksək olan, TEMPUS proqramı üzrə 4, ERASMUS MUNDUS proqramı üzrə isə 1 layihənin iştirakçısıdır. Bu layihələrin maliyyə imkanları hesabına son illərdə Biologiya fakültəsinin 30-dan çox doktorant, magistr və tələbəsi Böyük Britaniya, Almaniya, Fransa və İtaliya kimi Avropa ölkələrinin aparıcı universitetlərində öz təhsillərini təkmilləşdirmiş və elmi işlərini yerinə yetirmişlər.

 

Kafedranın professor-müəllim heyəti:

  1. Kafedra müdiri – b.e.d., prof. Ziyəddin Mahmud oğlu Məmmədov
  2. Dekan, b.e.d., prof. Akif Ələkbər oğlu Quliyev
  3. b.e.d., dos. Saib Qurban oğlu Güləhmədov
  4. b.e.n., dos. Aydın Abbasəli oğlu Nəsibov
  5. b.e.n., dos. Zakir Ramazan oğlu Cəfərov
  6. b.e.n., dos. Nailə Akif qızı Abdullayeva
  7. b.ü.f.d., dos Səbinə Novruz qızı Ömərova
  8. b.ü.f.d. müəllim Nərminə Fuad qızı Abdullayeva
  9. müəllim Nigar Faiq qızı Hüseynova


Kafedranın tədris-köməkçi heyəti:

  1. magistr Firəngiz Azər qızı Babayeva
  2. magistr Ruqiyyə Sabir qızı Mustafayeva


Kafedranın elmi mövzusu:

  1. Şirəli meyvələrin yetişmə və qocalma proseslərinin biokimyəvi və fizioloji mexanizmlərinin tədqiqi
  2. Probiotik süd turşusu bakteriyalarının antimikrob xassəli metabolitlərinin və digər texnoloji xassələrinin tədqiqi

Bakalavriatura səviyyəsində tədris olunan fənlər:

  • Biokimya
  • İmmunologiya
  • Biotexnologiya
  • Enzimologiya
  • Gen mühəndisliyi
  • Funksional biokimya
  • Molekulyar biologiya

Magistratura səviyyəsində tədris olunan fənlər:

Ixtisaslaşma – Biotexnologiya Ixtisaslaşma – Biokimya
  1. Biotexnologiya və biomüxtəliflik
  2. Toxuma kulturası
  3. Gen və zülal mühəndisliyi
  4. Hüceyrə mühəndisliyi
  5. Sənaye biotexnologiyası
  6. Bitki və heyvan biotexnologiyası
  7. Mikroorqanizmlərin biotexnologiyası
  8. İxtisasın metodları
  1. Vitaminlərin biokimyası
  2. Endokrinologiya
  3. Heyvanların biokimyası
  4. Fərdi fermentologiya
  5. Bioenergetika
  6. Zülalların biokimyası
  7. İxtisasın metodları



Son 3 ildə əsas nəşrlər:

  1. Y.A.Ömərov, S.N.Ömərova, Z.M.Məmmədov. İmmunologiyadan praktikum. Bakı, 2012
  2. X.Q.Qənbərov, N.A.Abdullayeva. Mikroorqanizmlərin biokimyası. Bakı, 2013
  3. A.Ə.Quliyev, Z.A.Tağızadə, N.F.Abdullayeva. Vitaminlərin biokimyası. Bakı, 2015


Qrantlar:

  • Elm və dünya NATO proqramları əsasında "süd turşusu bakteriyalarının xaric etdiyi, antibakterial peptidlərin xarakteristikası " proyektinin yaradılması. (Azərbaycan, Bolqarıstan, Yunanıstan və s.)
Bookmark and Share