Biologiya Fakültəsi

GENETİKA VƏ TƏKAMÜL TƏLİMİ KAFEDRASI

Kafedra Mudiri: k.t. elmləri doktoru, professor Quliyev Rauf Ələkbər oğlu

Kafedranın tarixi

Genetika və təkamül təlimi kafedrası müstəqil kafedra kimi 1937-ci ildə yaradılsada 1919–cu ildə universitet fəaliyyətə başlayarkən tibb fakültəsində, digər fənlərlə yanaşı, genetika fənni də tədris olunmuşdur və kafedra müstəqil olaraq fəaliyyətə başladıqdan sonra onun ilk müdiri prof. Mirəli Axundov olmuşdur. O dövrdə görkəmli alimlər – prof. Qalina Kapinos, prof. İdris Axundzadə, prof. Mixail Kolesnikov, dos. İsrafil Rzaquliyev və digərləri tədris prosesinə cəlb olunmuş, sonrakı illərdə kafedra bağlanmış və  1949-cu ildə yenidən fəaliyyətə başlamışdır. 1949-1959-cu illərdə kafedraya dos. İ.Rzaquliyev rəhbərlik etmiş, 1959-cu ildə yenidən kafedra müdiri vəzifəsinə görkəmli alim-pedaqoq, Əməkdar elm xadimi,  Əməkdar müəllim M.A.Axundov seçilmiş və 1987-ci ilə qədər fasiləsiz olaraq bu vəzifədə çalışmışdır. Bu illər ərzində prof. M.A.Axundovun respublikada bioloji biliklərin yayılmasında müstəsna  xidməti olmuşdur. 1988-c ildən prof. Rauf Ələkbər oğlu Quliyev kafedra müdiri vəzifəsinə seçilmişdir.

Prof. R.Ə.Quliyev öz elmi işini pambıq bitkisinin mutagenezinə həsr etmişdir. Uzun illər ərzində aparılan bu işin praktiki nəticəsi “Ağdaş-3”, “Ağdaş-13”, “Ağdaş-17”,  “Ağdaş-19” və “Ağdaş-20” pambıq sortlarının alınması ilə yekunlaşmışdır. Prof. R.Ə.Quliyevin yaratdığı  “Ağdaş-3” sortu 1982-ci ildən Azərbaycanın pambıq tarlalarında rayonlaşdırılmış və geniş miqyasda tətbiq edilir. Əkin sahələrinin əsas hissəsini tutmuşdur. Bu sort ötən illər ərzində respublikamızın pambıqçılıq təsərrüfatına yüz millionlarla iqtisadi səmərə vermişdir.

Prof. Ellada Axundova bəzi bitkilərin poliploidiya ilə əlaqədar olaraq genomunun struktur və funksional xüsusiyyətlərini araşdırır. O müəyyən etmişdir ki, mitoxondirilərdə və  plastidlərdə DNT-nin miqdarı, orqanizmlərin poliploidliyi ilə sıx əlaqədardır.

Prof. Kamilə Əliyevanın tədqiqat sahəsi tibbi genetikadır. O, Azərbaycan əhalisində qan qohumluğu ilə  müşayiət olunan irsi xəstəlikləri öyrənir. 2010-cu ildə  K.Ə.Əliyeva millət vəkili seçilmişdir və hazırda Milli Məclisin üzvüdür.

Kafedranın professor-müəllim heyəti tərəfindən aparılan elmi-tədqiqat işlərinin nəticələri öz əksini müasir tələblərə cavab verən dərslik, dərs vəsaitləri və monoqrafiyaların hazırlanmasında, 350-dən çox elmi əsərdə (onlardan 70-ə yaxını resp`ublikamızın hüdudlarından kənarda çap olunmuşdur) tapmışdır.

Prof. Məcnun Babayev orta ümumtəhsil məktəbləri üçün hazırlanmış “Biologiya” dərsliyinin həmmüəllifidir. Prof. Məcnun Babayev uzun illərdir ki, Azərbaycan Respublikası Təhsil Nazirliyinin Elmi-metodik Şurasının biologiya və kənd təsərrüfatı bölməsinin sədridir. Bundan əlavə, prof.  M. Ş. Babayev 10-a yaxın dərslik və dərs vəsaitinin müəllifidir. O, 1998-ci ildə Rusiya Ekologiya Akademiyasının həqiqi üzvü seçilmişdir.

Prof. E.M.Axundova respublikada ilk dəfə olaraq 1990-cı ildə ekoloji genetika kursunun proqramını hazırlamış və həmin fənn üzrə mühazirələr oxumağa başlamışdır. 2005-ci ildə prof. E.M.Axundova “Ekoloji genetika” üzrə müasir tələblərə cavab verən dərs vəsaiti hazırlayıb çap etdirmişdir.

1937-ci ildə prof. M.A.Axundovun təşəbbüsü və bilavasitə iştirakı ilə kafedranın nəzdində «Təkamül təlimi» muzeyi yaradılmışdır ki, muzey bu gün də  fəaliyyətini davam etdirir.

Uzun müddət ərzində prof. Arif İsmayılov (1965-1990), dos. Fəxrəntac Əmirova (1965-1996) kafedrada səmərəli elmi-pedaqoji fəaliyyətlə məşğul olmuşlar.

Kafedra professor-müəllim heyəti:

  1. Kafedra Mudiri: k-t.e.d., prof. Quliyev Rauf Ələkbər oğlu
  2. b.e.d., prof. Ellada Mirəli qızı Axundova
  3. b.e.d., prof. Məcnun Şıxbaba oğlu Babayev
  4. b.e.d., prof. Kamilə Əliağa qızı Əliyeva
  5. b.e.n., dos. Nəzakət Tağı qızı Hüseynova
  6. b.e.n., dos. Zemfira Qurban qızı Komaçkova
  7. b.e.n. dos. Məcid Məhəmməd oğlu Məcidov
  8. b.e.n. dos. Əlisəfa Əli oğlu Səmədov
  9. b.ü.f.d., dos. Samirə Cəfər qızı Salayeva
  10. b.ü.f.d. müəl. Natəvan Zöhrab qızı Baxşəliyeva

Kafedranın elmi mövzusu:

  1. Mutagenez və antimutagenez
  2. Tibbi genetika

Bakalavriatura səviyyəsində tədris olunan fənlər:

  • Genetika
  • Genetika və seleksiya
  • Təkamül təlimi
  • Sitologiya
  • Histologiya
  • Fərdi inkaşafın biologiyası
  • Ekoloji genetika
  • Biologiyanın tədrisi metodikası
  • Ümumi təhsil kurrikulumunun əsasları

Magistratura səviyyəsində tədris olunan fənlər:

Genetika ixtisaslaşması üzrə:

  • Molekulyar genetika
  • Təkamülün genetikası
  • İmmunitetin genetikası
  • Tibbi genetika
  • Somatik hüceyrələrin genetikası
  • Tətbiqi mutagenez
  • Bitkilərin genetikası
  • Bitkilərin seleksiyası
  • Böyük ixtisas təcrübəsi
  • Ontogenezin genetikası
  • Canlı orqanizmlərin genetikası
  • Biologiyanın müasir problemləri
  • Biologiyanın tarixi və inkişafı
  • İxtisas metodları

Bitkilərin genetikası və seleksiyası ixtisaslaşması üzrə:

  • Pambıq və texniki bitkilərin seleksiyası
  • Taxıl bitkilərinin seleksiyası
  • Subtropik bitkilərin seleksiyası
  • Meyvə və giləmeyvə bitkilərin seleksiyası
  • Tərəvəz və bostan bitkilərinin seleksiyası

Son üç ildə əsas nəşrlər:

  1. Z.Q.Komaçkova. Биология индивидуального развития. 2017
  2. N.T.Hüseynova Sitologiya (dərslik). Bakı, 2017.
  3. Ə.Ə.Səmədov, N.T.Hüseynova. Fərdi inkişafın biologiyası (dərslik). Bakı, 2017.
Bookmark and Share